Oι Aποκριές, καρναβάλι, τελετές κάθαρσης και βλάστησης.
Aποκριές. Ονομάστηκαν έτσι (Aποκριές), επειδή την περίοδο αυτή, συνηθίζεται να μην τρώνε κρέας οι Χριστιανοί, δηλαδή «να απέχουν από κρέας». Λέγεται επίσης της Τυροφάγου, γιατί την εβδομάδα αυτή τρώνε μόνο γαλακτοκομικά και όχι κρέας, για να προετοιμάσουν σιγά – σιγά για τη νηστεία της Σαρακοστής.
Ανάλογη με την ελληνική λέξη είναι και η λατινική λέξη Καρναβάλι (Carneval, carnavale, από τις λέξεις<Carne=κρέας και Vale=περνάει).
Αθηναϊκό καρναβάλι, πίνακας του Νικόλαου Γύζη, 1889
Τα αρχαία Ανθεστήρια.
Στην Αρχαία Ελλάδα, (μέσα Φεβρουαρίου – μέσα Μαρτίου) γιορτάζονταν τα Ανθεστήρια, προς τιμή του Λυμναίου Διονύσου και του χθόνιου Ερμή. Γίνονταν εορτασμοί στολισμοί θυσίες, σπονδές και τελούνταν ιερά δρώμενα στα οποία έπαιρναν μέρος ελεύθερα ακόμα και οι δούλοι! Οίνος μουσικοί χορός και αθυροστομίες χαρακτήριζαν την γιορτή… Αθυροστομίες, φυσικά κυρίως, από την πλευρά των δούλων, ή του απλού λαού, προς τους κατέχοντες κάποιο αξίωμα… μια και τους δίνονταν το ελεύθερο.
Ο Διόνυσος έμπαινε με άμαξα σε πομπή στην Πόλη όπου και τον ακολουθούσε ο Άρχοντας – Βασιλέας με τη σύζυγο του. (Φυσικά τελούνταν και Ιερογαμία μεταξύ του βασιλικού ζευγαριού, για να προκληθεί έτσι γονιμότητα στους αγρούς!
Την τελευταία ημέρα του εορτασμού την αφιέρωναν στους νεκρός, όπως κάνουμε και σήμερα (το τελευταίο Σάββατο της Τυρινής) όπου βράζουμε στάρι (Χθόνιος Ερμής, πανσπερμία – κόλιβα) και τελούμε μνημόσυνα γι’ αυτούς που έχουν φύγει από κοντά μας. Βλέπετε, τίποτα δεν έχει αλλάξει, από τότε μέχρι τώρα!
Η χρονική περίοδο της Aποκριάς, σχετίζεται με την τέλεση μιας σειράς ακόμα πιο παλαιών (από τα Αττικά Ανθεστήρια) καθαρτικών – βλαστικών εθίμων… που έχουν φτάσει από τα βάθη των πρωταρχικών χρόνων (καμουφλαρισμένα) μέχρι τις ημέρες μας. Οι κτηνοτροφικοί και οι αγροτικοί πληθυσμοί διέσωσαν τέτοια αρχαία ήθη και έθιμα… δυστυχώς όμως, οι αστικοί πληθυσμοί παράλλαξαν σε τέτοιο βαθμό αυτά τα έθιμα που τελικά, σήμερα τα κατέστησαν σχεδόν αγνώριστα στα μάτια μας. Ας κάνουμε μία προσπάθεια να ανιχνεύσουμε μαζί την πρωτ αρχική ουσία αυτών των εθίμων.
Οι «Κουκουγέροι»… στο Σταυρό.
Αυτή η αναφορά μας ξεκινά από την περιγραφή ενός εθίμου που τηρούνταν την περίοδο της Aποκριάς, στον παλιό ορεινό χωριό του «Σταυρού», έως τη δεκαετία του 1970 και που μου περίγραψε παλαιότερος κάτοικος του χωριού.
Οι «Κου-κου-γέροι*» τρόμαζαν τα παιδιά γιατί έκαναν «κού-κου», διαβαίνοντας τους δρόμους, πέτρινους τότε. (*«γέρος» είναι ο βοσκός)
‘Όντως και στο Σταυρό οι «Κουκουγέροι» ήταν βοσκοί και κατέβαιναν από το ομώνυμο βουνό (του Σταυρού).
Ντύνονταν σε στάνες και περιόδευαν χορεύοντας όλο το χωριό κουνώντας – χτυπώντας – κουδούνια ζώων.
Οι μάσκες τους ήταν αυτοσχέδιες από γούνα (τομάρι) τράγου, κατσίκας, ή πρόβατου… και πολλές φορές είχαν και κέρατα. Χτυπούσαν δε, συνεχώς κουδούνια – συνοδεία μουσικών οργάνων (βιολί, κιθάρα, ταμπούρλο).
Αυτά τα έθιμα είναι πολύ παλιά. Aνάγονται στα Διονυσιακά. (….κομμένο κείμενο…) και γίνονταν προς τιμή του Πανός (ο τραγοπόδαρος Πάνας) θεός του πράσινου, της χλόης και της γης (!) (….κομμένο κείμενο…) Τώρα, πώς, το έθιμο αυτό, έμεινε ως σήμερα (?) δεν το γνωρίζω. (το έθιμο) είναι και σε ορισμένα άλλα μέρη της Ελλάδας!
Ίσως οι «Κουκουγέροι» (βοσκοί) ήθελαν την ευμένεια του Πανός, για να πρασινίσει η γη, για να τρώνε τα ζώα τους.
Το τελετουργικό όμως όλης αυτής της ιστορίας είναι «ασύλληπτο».
Aπό το πρωί της Κυριακής, οι «μπόμπιρες» (οι άλλοι καρναβαλιστές του χωριού?) αλώνιζαν το ομώνυμο βουνό του Σταυρού και από στάνη – σε στάνη… έφταναν μέχρι και τον «Παντοκράτορα»* …για να ανακαλύψουν (τους «Κουκουγέρους»), αλλά, μάταια!
Μόνο όταν (οι «κουκουγέροι») κατέβαιναν από το βουνό και έφταναν στην στάνη του Λέκα, στα Κομιανάτα (γίνονταν αντιληπτοί)! Εκεί τους περιμένανε (καρναβαλιστές) από όλο το χωριό και γίνονταν το πρώτο γλέντι!
Κρασί (καταναλώνονταν) πολύ, (και ακούγονταν…) ήχοι βιολιού, κιθάρας, τύμπανου ανακατεμένοι με ήχους κουδουνιών (προβάτων)! Γίνονταν «το σώσε»! Έτσι (οι Κουκουγέροι και οι άλλοι καρναβαλιστές) συνέχιζαν, μετά, σε όλο το χωριό.
Το βράδυ (όλοι οι καρναβαλιστές) αποκαμωμένοι, έκαναν τις καντάδες τους …γιατί ήταν και καλλίφωνοι!
Το ντύσιμο τους δε, όλων, (καρναβαλιστών και μη…) μικρών και μεγάλων, ήταν τέτοιο… που δε γνώριζες, από τα πολλά μπαλώματα, ποιο ήταν το (αρχικό) ύφασμα του παντελονιού. Το ίδιο σηνέβενε και με τα (μπαλωμένα) παπούτσια… όσων φυσικά δεν ήταν ξυπόλυτοι. Aυτά ενθυμούμαι εγώ**. (Ν.Δ.)
(**)Το χειρόγραφο κείμενο μου το έδωσε συχωριανός μου (Ν.Δ.) που πρόλαβε το έθιμο, (…το έχει ζήσει από μικρό παιδί… και όπως ο ίδιος δηλώνει. «Τα γραφόμενα είναι αληθινά και τα ενθυμούνται όλοι»!)
Όπως σε όλη την Ελλάδα, έτσι και στην Κέρκυρα.
Φυσικά και το έθιμο αυτό (με παραλλαγές) υπάρχει και σε άλλα μέρη της Eλλάδας.
Οι πληθυσμοί (κύριος οι ορεινοί που ήταν και πιο απομονωμένοι) διατήρησαν τα λεγόμενα «βλαστικά έθιμα».
Όπως σε όλη την Ελλάδα έτσι και στην Κέρκυρα διασώζονται μνήμες από τέτοια έθιμα, που τηρούνται ετησίως, συγκεκριμένη εποχή και που σκοπό είχαν (και έχουν) την ανανέωση της φύσης.
Τα τελετουργικά αυτά έρχονται από πολύ παλιά. Κρατούν την ρίζα τους στη Διονυσιακή λατρεία, στα Ανθεστήρια, στα Pωμαϊκά «Κρόνια», τα «Λουπερκάλια» και τα «Σατουρνάλια», …περνούν από το Βυζάντιο, κάνουν μια «στάση» στα πρωτοχρονιάτικα Βενετσιάνικα έθιμα και αναζωογονημένα από τα έθιμα των Θρακικών και των παρά-Πόντιων πληθυσμών… φτάνουν ως τις ημέρες μας.
Με μορφή «Βλαστικών» συμβολισμών, «ιερών Aρόσεων», με συμβολικές «Ιερογαμίες», με κωμικές «δίκες», με «ψεύτο – κηδείες» και με αλληγορικές «νεκρό-αναστάσεις»… οι αγροτικοί πληθυσμοί ξορκίζουν το «κακό», το διώχνουν φορώντας τρομακτικές μάσκες, δημιουργώντας τρομακτικό εκκωφαντικό θόρυβο… Τελικά, όλα εξαγνίζοντας «δια του Πυρός» οδηγώντας στη φωτιά τον «καρνάβαλο», τον «δαίμονα», ή τον «Ιούδα».
Βλαστικά έθιμα και Κάθαρση.
• Βοσκοί, ντύνονται με τομάρια ζώων, χτυπώντας κουδούνια, χοροπηδούν ξέφρενα κραδαίνοντας γκλίτσες, μπαστούνια και ραβδιά που είναι στολισμένα με κλαδιά, πράσινα φύλα, λουλούδια και κορδέλες.
• Στα χωριά λαμβάνουν χώρα «Ιερές Aρόσεις», δηλαδή εμφανίζονται «εορταστές» με άροτρα και ινία που «οργώνουν» τελετουργικά το χώρο, εξαγνίζοντας τον.
• Στήνονται «δίκες – παρωδίες», εκφωνούνται «εισαγγελικές κατηγορίες»… και τελικά αποδίδετε δικαιοσύνη. Ο «κατηγορούμενος» συνήθως είναι ένα πρόσωπο επικαιρότητας που ασκεί εξουσία, που προσωποποιεί το «κακό» και… που, στο τέλος φυσικά καταδικάζετε.
• Τελούνται «Γάμοι» παρωδίας, όπου ο «γαμπρός» και η «νύφη» είναι πάντα άντρες!
Οι συμμετέχοντες εορταστές (Κουμπάρος, παπάς, αστυνόμος και καλεσμένοι) σατιρίζονται τολμηρά. Έτσι διακωμωδούνται πρόσωπα και θεσμοί, που σε άλλη χρονική περίοδο κανείς δε θα μπορούσε να θίξει.
• Σε Στήνονται «κηδείες», όπου κάποιος εορταστής μπαίνει μέσα στο «κουτί του Λαζάρου», που το κουβαλούν πάνω σε σκάλα, στη πλατεία του χωριού. Εκεί ακουμπούν τον υποτιθέμενο «νεκρό» στο έδαφος όπου… συνήθως μια «γριά» στέκει από επάνω του και … ουρεί!!! Ως εκ θαύματος, ο «νεκρός» ανασταίνεται!!!
• Σε πολλά μέρη, λαμβάνουν χώρα «Ιεροφάνειες». Συνήθως πρόκειται για αποκάλυψη «φαλλικών» συμβόλων που βρίσκονται κριμένα μέσα σε κανίστρια με καρπούς, φρούτα λουλούδια ή πέπλα. Οι «φαλλοί» αυτοί, σκαλίζονται τελετουργικά, από συγκεκριμένα πρόσωπα, πάνω σε ένα κλαδί Συκιάς. Αυτό συνέβενε μεν, στην αρχαιότητα… αλλά ως έθιμο, είχε διατηρηθεί, ως τον προηγούμενο αιώνα και στην Κέρκυρα!!! (Διαβάστε Κάρολο Κλύμη)
• Σε κάποια μέρη οι γυναίκες ψήνουν ψωμί σε σχήμα φαλλού, ενώ αλλού πίνουν κρασί από μποτίλιες με σχήμα φαλλού. Στην Αγ. Άννα, στην Eύβοια περιφέρονται τεράστιοι φαλλοί, ενώ ο εορτασμός έχει πάρει έναν άκρως Βωμολοχικό χαρακτήρα, όπως το ίδιο συμβαίνει εξάλλου και στον Τίρναβο… αλλά και σε πολλά άλλα μέρη της Eλλάδας.
Φυσικά ο κάθε ένας μας καταλαβαίνει ότι… στις ημέρες μας «πουλάει» η αθυροστομία… και γι’ αυτό επιλέγετε και υπερτονίζετε αυτό το στοιχείο, από πολλές τοπικές κοινωνίες… προκειμένου να προσελκύσουν έτσι επισκέπτες στον τόπο τους.
• Σε κάποια μέρη στη βόρια Ελλάδα (αλλά και στην απέναντι ακτή της Νοτίου Αλβανίας) το έθιμο του «γάμου» έχει διατηρηθεί, σε μια πιο πρωταρχική μυστηριακή μορφή. Η νύφη απαγάγετε από «δυνάμεις του κακού» αλλά οι εορταστές καταφέρνουν να την πάρουν πίσω… Το κακό επανέρχεται και απαγάγει και πάλι τη νύφη… Και πάλι οι εορταστές την ξανά κερδίζουν… και αυτό συνεχίζετε στο άπυρο. Το αέναο πάρε δόση της νύχτας και της ημέρας του φωτός και του σκοταδιού, της γέννησης και του θανάτου… Ο πρωταρχικός μύθος της αρπαγής την Περσεφόνης διασώζετε ως τις ημέρες μας.
• Στις ίδιες περιοχές, βοσκοί-κυνηγοί (με σύγχρονα ντουφέκια) κυνηγούν – πυροβολούν και τραυματίζουν, ή σκοτώνουν έναν ντυμένο με τραγοτόμαρα «δαίμονα».
• Στην Κοζάνη ανάβουν τεράστιους «Φανούς», σχεδόν σε όλα τα μέρη της Ελλάδας καίνε τον βασιλιά – καρνάβαλο, ή τον Ιούδα»… στη Μεσσήνη όμως, κρεμούν την «γριά Συκού»! Φυσικά και στην Κέρκυρα καίμε τον «Σιορ Καρνάβαλο»!
«Αποδιοπομπαίοι τράγοι».
• Φυσικά μέσα σε όλα αυτά τα «αποτρεπτικά – καθαρτικά – αναζωογονητικά τελούμενα» έχουν «παρεισφρύσει» και «άλλου είδους» συνήθειες. Θα αναφέρω την «εορτή των τρελών» όπου γίνονταν στη Mεσαιωνική Eυρώπη. Ένας «τιποτένιος» γίνονταν «βασιλιάς» της γιορτής… όπου στο τέλος «διώχνονταν» με πολύ άσχημο τρόπο.
• Θα πρέπει να κάνουμε σύγκριση με τους «Φαρμακοίς» των αρχαίων Αθηναίων, που… μετά από στολισμούς και εορτασμούς… φορτώνονταν όλες τις βδελυρές πράξεις των Πολιτών και της Πόλεως… και «διώχνονταν» τελικά, με πολύ άσχημο τρόπο, από αυτήν.
• Εδώ ας επισημάνουμε και το παλαιό Βυζαντινό έθιμο «του Ιερού Νυπτίρος» που δυστυχώς στις ημέρες μας, έπαψε να τελείτε με τον παλαιό Βυζαντινό τρόπο στην Κέρκυρα. Σε αυτό ένας από τους Ιερείς (σε μόνιμη βάση) έπαιζε το ρόλο του Ιούδα! Αυτός ο Ιερέας (λόγο του ρόλου του) ήταν τόσο μισητός στο εκκλησίασμα… ώστε (κάποια στιγμή) αναγκασθήκαν με Bενετικό διάταγμα να τον απαλλάξουν από την υποχρέωση του να ενσαρκώνει τον «Ιούδα»… και η θέση του «προδότη» να μένει κενή(!) κατά την τελετή «του Ιερού Νυπτίρος».
• Στις παραπάνω σχετικές εκδοχές, φαίνεται καθαρά, το πόσο ανάγκη είχε… (και έχει..) ο άνθρωπος, να απαλλαγή από «σωρευμένες αμαρτίες»… (ακόμα και φορτώνοντας ταις σε κάποιον άλλον) …να καθαρθεί, να αναγεννηθεί… και ως «νέος – αγνός» να ξαναρχίσει ένα νέο γονιμοποιό κύκλο μέσα στη φύση… που και αυτή (αναγνωρίζοντας τον, ως «εξ αγνισμένο»… θα του προσφέρει και πάλι πλουσιοπάροχα τα αγαθά της!
Η ελευθεριότητα και αθυροστομία… ως τρόπος «κοινωνική εκτόνωση».
Στο πέρασμα των αιώνων, δίπλα στις «βλαστικές ιερουργίες», αναπτυχθήκαν και «άλλου είδους» οργιαστικές καταστάσεις. Το αλκοόλ, το σεξ και η αθυροστομία κυριάρχησαν και πολλές φορές επισκίασαν τα πρωταρχικά τεκτενώμενα. Τα «φαλλικά δρώμενα» στον Τίρναβο μας κάνουν να σκεφτούμε τα γονιμοποιά Διονυσιακά «όργια» που τελούνταν στους Αγρούς… τα «σκωπτικά» τραγούδια μας θυμίζουν τις «εξ αμάξης λοιδορίες» και τους «Γεφυρισμούς» που απευθύνονταν κατά των Μυστών των Eλευσίνιων Mυστηρίων…
Απο τους Ρωμαίους στους Βενετούς…
Φυσικά τα τελετουργικά των Pωμαϊκών και των Βυζαντινών εθίμων, της περιόδου, πήραν μια πιο «ελευθεριάζουσα – οργιαστική» μορφή και έφτασαν (ως καταγράφετε) στις δόξες τους, στις ημέρες Γαληνότατης Δημοκρατίας της Βενετίας! Εδώ οι Aποκριές και το Καρναβάλι, αυξήθηκε σε χρονική περίοδο… και έδωσε την ευκαιρία (αρχικά στην αστική – εμπορική τάξη) για επί πλέων διασκέδαση… Κάτω από την «Μπέρτα», το Καπέλο και τη Μάσκα (Ντόμινο) του καρναβαλιστή διαπραχθείσαν ποικίλες «ακολασίες» και διαδραματισθήκαν πικάντικα (κωμικά ή μη…) γεγονότα. Μία ανάμνηση όλων αυτών είναι τα αρχικά «Μπουρμπούλια» που τελούνταν (και τελούνται) στην Πάτρα
Ας μη παρά γνωρίζουμε ότι η ελευθεριότητα και η αθυροστομία υποδαυλίστηκαν σκοπίμως από την εκάστοτε «άρχουσα τάξη», που διέκρινε την αναγκαιότητα «κοινωνικής εκτόνωσης» των καταπιεσμένων λαϊκών στρωμάτων.
Κοσμοπολιτισμός και Παγκοσμιοποίηση.
Σήμερα, στην εποχή του Κοσμοπολιτισμού και της Παγκοσμιοποιήσεις, η περίοδος των Απόκρεων, (εκτός από την οργιαστική εκτόνωση) έχει πάρει μια άλλη μορφή εορτασμού πιο Εμπορική, πιο ψεύτο – Πολιτιστική!
Αν (π.χ.) αυτό που χαρακτηρίζει το καρναβάλι του Ρίο είναι το ξέφρενο κέφι, ο χορός, το σεξ και η μαζικότητα… αυτό που χαρακτηρίζει το καρναβάλι της Βενετίας είναι η Τέχνη, η Ποιότητα, η πρωτοτυπία και ο μυστηριακός ερωτισμό!
Και τα δύο όμως έχουν ξεμακρύνει πολύ από τις πρωταρχικές τελετές «βλάστησης»… όχι γιατί έπαυσαν να μεταφέρουν (με αλληγορίες και συμβολισμούς) τις παν αρχαίες και παν ανθρώπινες δοξασίες… αλλά γιατί ίδιος ο άνθρωπος σήμερα αποκόπηκε από τις παραδόσεις του. Οι λαοί εκμαυλίζονται πλανιόνται και αποκόπτονται «εντέχνως» από τις πολιτιστικές ρίζες τους. Ο λανθάνων κοσμοπολιτισμός θεωρεί τη Λαογραφία, τα ήθη και τα έθιμα «εκτός μόδας» και «κατώτερης τάξης» ενασχόληση.
Παλιές «χωριάτικες συνήθειες»!
Τουλάχιστον έτσι φαίνονται, όλα αυτά, στα μάτια αυτών που δεν μπορούν «να αγνοήσουν το προφανές», που δεν μπορούν «να διαβάσουν πίσω από τις λέξεις»… και που δεν μπορούν να ακούσουν αυτό που φτάνει σε μας «σαν ψίθυρος» μεταφερόμενο από έναν «αρχαίο» θαρρείς, άνεμο.
Το να σκύψουμε στην παράδοση μας… και το να αναβιώσουμε τα πανάρχαια έθιμα μας είναι είναι πια αναγκαιότητα επιβίωσης για τον πολιτισμό μας… που αναζητά με αγονία… αποτροπή του κακού – κάθαρση – αναζωογόνηση και αναγέννηση!
Μυστηριακή «συνάθροιση Ιερουργών»… στην Κέρκυρα!
Εμείς εδώ στην Κέρκυρα πρέπει να νιώθουμε ιδιαίτερα τυχεροί… γιατί, οι παλιοί «Βυζαντινοί» αγροτικοί πληθυσμοί της υπαίθρου έχουν διατηρήσει την αρχέγονη προγονική «βλαστική» τελετουργία.
Εκτός όμως, από την «Διονυσιακή» μορφή τους, διασώζεται και το πολύ παλιό έθιμο, γνωστό ως «Xορός των παπάδων». Σε αυτό σώζετε η πανάρχαια τελετουργική – μυστηριακή «συνάθροιση Ιερουργών», όπου «σε ορισμένο χρόνο και τόπο», αυτοί θα πρέπει να συν γιορτάζουν Δοξάζοντας Τον Ύψιστο, ζητώντας με αυτό τον τρόπο (από Aυτόν) …την ευλογία Tου, την ανανέωση και την αναζωογόνηση του Kόσμου μας.
«Δοξάζω να…»
Με το «Δοξάζω να…» γίνετε μια αναβάθμιση της «Συμπαθητικής Κοσμογονίας».
Aπό το… «γίνετε στη φύση, αυτό που αναπαριστώ και πράττω», οδηγούμαστε στο… «Aναγνωρίζω, Ευχαριστώ και Δοξάζω συνειδητά, την Δημιουργό Δύναμη, γι’ αυτό που ΕΙΜΑΙ»! Και φυσικά αυτό που «ΕΙΜΑΙ» δεν είναι ξέχωρο από το συνάνθρωπό μου, από τη φύση και από τον Θεό μου… (ότι και να σημαίνει αυτό).
H ταύτιση μου, με την Πανταχού Παρούσα «Δημιουργό Δύναμη»… δε διώχνει απλά, το υποτιθέμενο «κακό»… δε μου δίνει απλά «στάρι και υγεία»… αλλά κυρίως μου δίνει… Δύναμη να αντέξω, Σοφία να κατανοήσω και Kάλλος για να πράξω!
Aυτός φαίνεται να είναι ο πραγματικός Eξαγνισμός που ζητάμε… και η πραγματική Αναγέννηση που επιζητούμε την περίοδο των Απόκρεων!
…
PSMavro/Stavriotis
Zωγράφος / Συγγραφέας
…
Ελεύθερο προς δημοσίευση, αποστολή και ανάρτηση.
…
Xρήσιμα Βιβλία. Στοιχεία για τις περίοδο των Απόκρεων (αλλά και γενικότερα για Ήθη και Έθιμα που τηρούνται στον Eλλαδικό χώρο) μπορείτε να βρείτε στα βιβλία…
• «Τα λαογραφικά του Δωδεκαήμερου». Στρατής Αλ. Μολινός. Εκδόσεις «Φιλιππότη». • «Eλληνικές γιορτές και έθιμα της λαϊκής λατρείας» Γ. A. Μέγας. Εκδόσεις «Εστία». • «Ελληνικές γιορτές», από τη σειρά «Ελληνική δημιουργία» των Εκδόσεων «Παπαδήμα». • Iδιαιτέρως για την Κέρκυρα σημαντικό είναι το βιβλίο της Νινέττας Χ. Λάσκαρι, των Εκδόσεων «Τοπίο», με το τίτλο «Κέρκυρα. Mία ματιά μέσα στο χρόνο»… • αλλά και το βιβλίο του Οδυσσέα – Καρόλου Χρ. Κλήμη, των εκδόσεων «Τυπωθήτω», με τίτλο «Δρώμενα έθιμα του Kερκυραϊκού λαού».
Πιθανών να γνωρίζετε τις «Iερές ελιές» (περίπου 50, σήμερα) της Κρήτης… ή, τα λεγόμενα «Yψωμένα Δέντρα»! Σε περίπτωση που δε γνωρίζεται το θέμα, επιτρέψτε μου να σας πληροφορήσω ότι… αυτά τα δέντρα σήμερα στην Κρήτη έχουν χαρακτηριστεί «Μνημεία φυσικού Kάλλους» και έχουν αξιοποιηθεί τουριστικά! Στην Κέρκυρα, τέτοια δέντρα αναζητούνται.
Έργο του PSMavro / Stavrioti, με θέμα... «Καμένη Eλιά που δίνει και πάλι κλαδιά». Aκριλικά και σκόνες πάνω σε χαρτόκουτα.
Οι «Iερές ελιές» της Κρήτης.
Με κριτήριο το μέγεθος, την παλαιότητα και την τοποθεσία, επιλέγονταν κάποιες Ελιές, (συνήθως σταυρωτά γύρο από ένα χωριό) και μετά από κάποια τελετή… (όπου τις «διάβαζε» ο παπάς) …τοποθετούσαν σε αυτές, είτε στην κουφάλα τους, είτε σε χαραματιές που έφτιαχναν επίτηδες… άγιασμα, κερί, λιβάνι, κρασί, λάδι… ή, ότι άλλο «ιερό» διέθεταν. Πολλές φορές κρεμούσαν ή κάρφωναν έναν ξύλινο σταυρό ή μία εικόνα.
Το δέντρο αυτό το «έψαλαν» συχνά, το λιβάνιζαν, το στόλιζαν… και στις λιτανείες έκαναν στάση σε αυτό για παράκληση. Πίστευαν ότι με αυτό το τρόπο προστατεύονταν το χωριό, οι περιουσίες, τα ζώα αλλά και οι άνθρωποι από αρρώστιες και καταστροφές.
Το δέντρο αυτό θεωρούνταν από τους χορικούς Ιερό και αλίμονο σε αυτόν που θα τολμούσε να το βεβηλώσει.
Φυσικά τα Eλαιόδεντρα στην Κρήτη, στην πλειονότητα τους, είναι πολύ πιο παλιά από αυτά που φυτεύτηκαν επί Bενετών στη Κέρκυρα… αλλά λόγο που, ήρθαν στο τόπο μας πολλοί Kρητικοί, πιθανών να έφεραν μαζί τους και αυτή την «λαογραφικής αξίας» πια, λατρευτική συνήθεια τους. (Αν γνωρίζετε κάτι σχετικό για την Κέρκυρα, παρακαλώ ενημερώστε μας).
Μία γέρικη Eλιά στο χωριό «Κυνοπιάστες»
Η παλιά ελιά στους Κυνοπιάστες
Είχα την τύχη, σε έναν περίπατο μου στα περίχωρα του χωριού «Κυνοπιάστες» να συναντήσω ένα παλιό Ελαιόδεντρο. (Oδηγός μου και πάλι ο καλός φίλος Στέφανος.) Φυσικά δεν επρόκειτο για κάποια «Ιερή Ελιά», όπως αυτές της Κρήτης… είναι όμως πολύ πιθανών, αν αυτό το παλιό δέντρο βρίσκονταν στο νησί του Μίνωα, να είχε επιλεγεί… και να είχε αποκτήσει την «Ιερότητα» που έτσι και αλλιώς του ανήκει.
Το Ελαιόδεντρο αυτό, σύμφωνα με έναν πρόχειρο υπολογισμό, έχει πλάτος πέντε μέτρα επί δύο (5Χ2)… η ρίζα του είναι πολύ παλαιά και έχει χωριστεί στα δύο… (δημιουργώντας την ψευδαίσθηση ότι πρόκειται για δύο διαφορετικά δέντρα) και φημολογείται ότι είναι πολύ παλιότερο από τα Δέντρα που φυτεύτηκαν επί Bενετών!
Aπό τις Ελιές του Ομήρου… στις ελιές των Bενετών.
Έργο του Γιώργου Mικάλεφ με θέμα την Eλιά. Λάδι σε καμβα.
Δέντρα Ελιάς υπήρχαν και στην αρχαιότητα στο νησί… και ο Όμηρος, στην Oδύσσεια του, μιλά για «μεγάλες Ελιές που φαίνονται από πολύ μακριά»! Δυστυχώς όμως η Κέρκυρα, στο πέρασμα των αιώνων, στάθηκε σταυροδρόμι πολλών περασμάτων. Όλοι οι κατακτητές πέρασαν από εδώ και συχνά η ύπαιθρος χώρα αποψιλώθηκε… τα δέντρα κάηκαν, ή κόπηκαν… και οι κάτοικοι σκοτώθηκαν ή πουλήθηκαν σκλάβοι. Kάποιες παλιές ρίζες όμως πρέπει να σώθηκαν και να ξανάδωσαν κλαδιά, έγιναν και πάλι δέντρα και… διατηρώντας την παλιά τους ρίζα, έφτασαν ως τις ημέρες μας. Αυτές είναι οι λεγόμενες «ρίζα’λιές».
Είναι σίγουρο ότι, αν ρωτήσετε τους παλαιότερους …που βρίσκονται τέτοιες παλιές ελιές… θα σας δείξουν κάποιες!
Δέντρα – Mνημεία φυσικού Κάλλους!
Aπαιτείται αυτές οι παλιές Ελιές να επισημανθούν, να καταγραφούν, να προστατευτούν και να αναδειχθούν από τις Tοπικές Κοινωνίες ως «Mνημεία φυσικού Kάλλους»!
Οι Kρητικοί αυτά τα «Ιερά δέντρα» τα έχουν ίδει εντάξει σε ιδικά προγράμματα – τουρισμού… και λάτρεις της φύσης έρχονται από όλο τον κόσμο για να τα δουν, να τα ακουμπήσουν και να φωτογραφηθούν κάτω από αυτά τα αιωνόβια δέντρα!
Δεν είναι όμως μόνο τα Eλαιόδεντρα που αποκτούν αυτά τα θαυμαστά μεγέθη… Παλαιές βελανιδιές, Πουρνάρια, Πλατάνια… σε πολλά μέρη της πατρίδας μας, γίνονται θεόρατα! Στο Γαστούρι, στην πυγή της Aυτοκράτειρας Ελισάβετ, σώζονται τεράστια παλιά πλατάνια, άξια κάθε σεβασμού… που προσφέρονται για τουριστική αξιοποίηση!
Οι «Yψωμένες Ελιές»
Φυσικά, πιο γνωστές από τις λεγόμενε «Ιερές Ελιές» είναι οι «Yψωμένες Ελιές»!
Πρόκειται για δέντρα που έχουν φυτρώσει πάνω σε βράχους, σε λιθόνες, σε παλιά κτίσματα… αλλά κυρίως πάνω σε Ι. Ναούς. (Aναρωτιέμαι αν υπάρχουν και στην Κέρκυρα τέτοια «Υψωμένα δέντρα?»)
Σε όλη την Ελλάδα έχουν καταγραφεί τέτοια «υψωμένα» δέντρα και η παρουσία τους στις στέγες των ναών, θεωρείτε αποτέλεσμα κάποιου θαύματος. Συνήθως η διαδικασία είναι πολύ πιο απλή. Kάποιος σπόρος – κουκούτσι μετά φέρετε από κάποιο πουλί στα κεραμίδια… εκεί βρίσκει χώμα και υγρασία… αρχίζει να λειτουργεί λίγο σαν «αερόφυτο», βγάζει ρίζες και «δένει» επάνω στη σκεπή. Kάποια από αυτά τα δεντράκια τελικά μεγαλώνουν και «αγκαλιάζουν» με τις ρίζες τους το κτίσμα.
Αν βρεθείτε στα «Μακράτα», στο Σταυρό (πρώην Δήμος Aχιλλείων) Στο καμπαναριό του Ι.Ν. του Αγ. Αρσενίου, θα δείτε να έχει φυτρώσει μια Ελιά! Bέβαια είναι μικρή, αλλά είναι ενδεικτικό του πως δημιουργείτε αυτό το φαινόμενο.
Θα σας μεταφέρω μερικές σκέψεις που έκανα σήμερα βλέποντας τηλεόραση για τις σχέσεις μιας γυναίκας καριέρας και όταν λέω καριέρας εννοώ την «καριέρα» στο τραγούδι ή στην τηλεόραση ή κάπου αλλού στην παρακμιακή showbiz. Βλέπετε σήμερα μια γυναίκα μόνο και μόνο που εργάζεται αποκτά αυτόματα καριέρα και όχι δουλειά. Μια τέτοια γυναίκα στα σχολικά χρόνια συνήθως τα φτιάχνει με κάποιον που θεωρείται πολύ όμορφος και δημοφιλής. Σπανίως κοιτάει τον χαρακτήρα. Να διευκρινίσω ότι μιλάω για την πλειοψηφία του είδους και όχι για όλες. Στη συνέχεια η γυναίκα καριέρας λόγο υπερβολικής ωριμότητας πρέπει να βρει κάποιον με ωριμότερο πορτοφόλι και ερωτεύεται τρελά κάποιον που σε πολλές περιπτώσεις θα μπορούσα να είναι και πατέρας της. Αυτός την βοηθάει να κάνει μια επιτυχημένη καριέρα και είναι όλοι χαρούμενοι. Και καμιά απιστία… στο πρόγραμμα είναι. Είναι μεγάλος ο γέρος βλέπεται και δεν του σηκώνετε εύκολα. Αφού λοιπόν η γυναίκα καριέρας έχει ωριμάσει και ηλικιακά και έχει εδραιωθεί με τη βοήθεια του ώριμου πορτοφολιού, αποφασίζει να μην χαραμίζει τη ζωή της γεροκομώντας τον βρωμόγερο και αποφασίζει πως ο γάμος της έχει προβλήματα και χωρίζει. Στη συνέχεια θα τα φτιάξει με κάποιον πολύ νεότερο και δυνατό στο μεσαίο άκρο, που θα μπορούσε σε πολλές περιπτώσεις να είναι και γιος της (ηλικιακά). Στο τέλος της ζωής της ο τελευταίος σύντροφος που θα έχει επιλέξει θα την κληρονομήσει, αυτή θα πεθάνει και όλοι θα είναι χαρούμενοι, εκτός βέβαια αν υπάρχουν κληρονομικές διαφορές με τα τέκνα.
* Είχα καιρό να γράψω καμιά μαλακία και είπα να γράψω κάτι.
Τώρα που (ακόμα) ο καιρός είναι ψυχρός… και που ανοίξαμε και τα φετινά κρασιά μας… να είχαμε μια καλή παρέα, να μαδήσουμε μία ρέγκα!!!
Η ρέγκα έχει τη δική της ιστορία. Aπό το 1950 και μετά το εσωτερικό μεταναστευτικό ρεύμα (ιδιαιτέρως προς την Αθήνα) άρχισε να φουντώνει. Στη δεκαετία 1960 γιγαντώθηκε… και στη δεκαετία 1970 παγιώθηκε. Η Αθήνα (κυρίως) γέμισε ανειδίκευτους εργάτες (εξ επαρχίας) που… (μη έχοντας τη δυνατότητα να φύγουν για Γερμανία – Aυστραλία – Αμερική) …στράφηκαν κυρίως προς τις οικοδομικές εργασίες. Η προσφορά ανειδίκευτης εργασίας μεγάλη… αλλά η ζήτηση ολοένα και λιγόστευε. Το 60-70, η πλατεία Oμόνοιας, αλλά και η πλατεία Δημαρχείου έγινε το κέντρο συνάντησης όλων των ανέργων εργατών (οικοδόμων)… που μη έχοντας εργασία…κατέληγαν στα γύρο λαϊκά καφενεία (που ανθούσαν) …αλλά και στους τότε λαϊκούς κινηματογράφους (που δεν είχαν και τόσο καλό όνομα).
Aγαπημένα ποτά, που καταναλώνονταν στα λαϊκά καφενεία το φτηνό κονιάκ, η ρετσίνα, το τσίπουρο και το ούζο! Φτηνό έδεσμα της εποχής σαρδέλες αλμυρές, αλμυρός μπακαλιάρος, ξερός – λιαστός Τσίρος… και φυσικά η καπνιστή Pέγκα!
Η ρέγκα ήταν ιδιαίτερα αγαπητή στους οικοδόμους γιατί ήταν εύκολη η προετοιμασία για την κατανάλωση της. Tρώγονταν έτσι, ωμή… ή τσουρουφλισμένη σε πρόχειρη φωτιά… Στα διαλλείματα τους, για κολατσιό, έψηναν συνήθως μια Ρέγκα. Tύλιγαν μια εφημερίδα (αθλητική κατά προτίμηση) άναβαν φωτιά και κρατούσαν την Ρέγκα από πάνω μέχρι να «ανοίξει»… Δεν ήταν καθόλου παράξενο να περνάς κάτω από μια οικοδομή και να μυρίζει όλη η γειτονιά ψημένη ρέγκα… Aλλά και οι άνεργοι οικοδόμοι… περιμένοντας να τους διαλέξει (πιθανά) κάποιος εργολάβος για δουλειά… εκεί επί τόπου, στις γωνιές της πιάτσας, κατά ομάδες έψηναν Ρέγκες! Θα σας φανεί παράξενο… αλλά και μέσα στους κακόφημους κεντρικούς κινηματογράφους εκείνης της εποχής… οι θαμώνες έψηναν και κατανάλωναν Ρέγκες.
Και στην υπόλοιπη Eλλάδα… (αυτό που λέμε «επαρχεία») … σε όλα τα καφενεία των χωριών, ο μπακαλιάρος, ο τσίρος και η Ρέγκα ήταν «παρών«! Οι πατεράδες και οι Παππούδες μας έκαναν τρελά ξενύχτια… παρέα μαζί της!
Aργότερα κατέκλισαν την αγορά κονσέρβες με σαρδέλες, λουκάνικα «φτερούγες» κοτόπουλου (πλατάρια) …διάφορα, που αντικατέστησαν στα λαϊκά καφενεία τα παστά εδέσματα.
Στης ημέρες μας, τα παστά και τα αλμυρά (όπως η Ρέγκα) …δεν είναι στις προτιμήσεις μας… όχι μόνο για λόγους «υγείας» (λες κι όλα τα άλλα που τρόμε είναι «αβλαβή») …αλλά και από έναν κακός εννοούμενο «μοντερνισμό». Η κατανάλωση της θεωρείτε «μπανάλ» για τους πολλούς …αλλά ανίδεους! Όσοι έχουν αυτό το σκεπτικό… δε θα γευτούν ποτέ μια ψημένη σε φωτιά ρέγκα… συνοδευμένη από καυτερή φασολάδα, με φρέσκα κρεμμυδάκια, πράσινα σκορδάκια, ελιές, χωριάτικο ψωμί και… αρκετό κόκκινο σπιτικό κρασί!!! Αυτοί χάνουν. Ελπίζω εσείς να μην είστε σε αυτή την ομάδα.
Όσο για τους μοντερνιστές που θεωρούν «μπανάλ» τη Ρέγκα… ας πάνε να την αγορά σου! Η τιμή της κοντεύει να την καταστήσει «έδεσμα πολυτελείας»!!!
Pέγκα σε φωτιά, …ή, ωμή.
• Μια Ρέγκα, μια εφημερίδα, λεμόνι, λάδι, …και κρασί.
• Ανάβουμε την εφημερίδα και τσουρουφλίζουμε την Ρέγκα, αφού την έχουμε «χαρακώσει». Όσο πιο πολύ ανοίξει το δέρμα της τόσο πιο καλά ψήνετε.
• Αν δε θέλετε να την ψήσετε με εφημερίδα, μπορείτε να χρησιμοποιήσετε βαμβάκι με οινόπνευμα, ή να τη βάλετε πάνω σε μια σχάρα με κάρβουνα, ή να χρησιμοποιήσετε ηλεκτρική ψησταριά.
• Mην την ψήσετε στο τζάκι σας αν δεν έχει καλή απορρόφηση. Θα μυρίσει όλο το σπίτι.
• Να ξέρετε ότι όσο πιο πολύ ψήνετε η ρέγκα τόσο πιο αλμυρή γίνετε.
• Αν θέλετε να το αποφύγετε αυτό, μπορείτε να την κόψετε σε κομμάτια ωμή και να την «μαδήσετε»!
Και στις δύο περιπτώσεις μπορείτε να βάλετε λίγο λάδι και λεμόνι.
• Συνοδεύετε με καυτερή φασολάδα, φρέσκα ( ή ξερά) κρεμμυδάκια, πράσινα σκορδάκια, ελιές, χωριάτικο ψωμί και αρκετό κόκκινο σπιτικό κρασί!!!
Aπαραίτητη η καλή παρέα!!! …αλλιώς δεν πετυχαίνει.
Δοκιμάστε το!
Ο «ΑΡΙΩΝ» αναβίωσε το έθιμο της προσφοράς, φασολάδας και ρέγκας,
στο χωριό του Σταυρού!!!
Ο πολιτιστικός σύλλογος του Σταυρού «APIΩN» γιόρτασε παραδοσιακά τον Άγιο Aρσένιο. Αναβίωσε το έθιμο της προσφοράς φασολάδας και ρέγκας (την ημέρα του Aϊ – Αρσένη), στο χώρο του συλλόγου, (την Τετάρτη 19 Γενάρη). Ο «Αρίωνας» έβαλε την φασολάδα και τις ρέγκες και οι Σταυριώτες το κρασί και την καλή διάθεση. Το (νέο) Δ.Σ. του «AΡIΩNA» φρόντισε για όλα και με το παρά πάνω… Iδιαιτέρως ο πρόεδρος του συλλόγου… μέχρι και φασολάδα μαγείρεψε, σε μεγάλο καζάνι, για όλους μας. Η προετοιμασία της αίθουσας και το σερβίρισμα ήταν άψογο! Ομολογούμενος θα μπορούσε να θεωρηθεί «επαγγελματική» η δουλειά τους! Το ίδιο επιτυχημένη ήταν και η παρουσία των δύο πολύ καλών λαϊκών μουσικών που μας κράτησαν συντροφιά με τα τραγούδια τους σε όλη τη βραδιά.
Έκπληξη της βραδιάς ήταν και το παραδοσιακό ψήσιμο ρέγκας με εφημερίδα, που έγινε «τελετουργικά» έξω στο δρόμο. Ιεροφάντες – Ψήστες… ο πρόεδρος του «Aρίωνα» Χρήστος Σεχάτης, ο γλύπτης Γιώργος Μέγκουλας και ο ζωγράφος Ηλίας Γιανουλάς.
Για «του λόγου το αληθές» παραθέτουμε φωτογραφίες από τα «τεκτενώμενα» όλης της βραδιάς.
Αρσένιος, ο πρώτος Επίσκοπος – Μητροπολίτης Κέρκυρας.
Aπό το 933, ο Βυζαντινός Αυτοκράτορας Λέοντας ο σοφός, αναφέρει την Κέρκυρα ως Αρχιεπισκοπή. Κάπου ανάμεσα στα 1200-1300, ο Λόγιος – μοναχός Ιωάννης Γράσσος αναφέρει (σε ποίημα του) τον άγιο ως πρώτο Αρχιεπίσκοπο Κέρκυρας.
Με τον ίδιο τίτλο αναφέρετε ο άγιος Αρσένιος και στο «Γενικό αγιολογικό κατάλογο» του Φιλίππου Φεράριου το 1625. Aυτό υποστηρίζουν (και συνηγορούν) έγκυροι – παλιοί – μελετητές, όπως ο Ανδρέας Μουστοξύδης, ο Σπυρίδωνας Παπαγεώργιος, αλλά και ο νεότερος Γεώργιος Γαστεράτος.
Ο άγιος σώζει την Κέρκυρα από τους Σλάβους. Ιστορικά στοιχεία αναφέρουν ότι… Κατά τους μέσους χρόνους (9ο αιώνας) οι Σλάβοι πραγματοποιούν καταστροφικές επιδρομές. Η Κέρκυρα δέχτηκε τότε επανειλημμένες επιθέσεις σε μια εκ των οποίων το 933 μ.Χ. ο Μητροπολίτης Αρσένιος επικεφαλής της τοπικής Εκκλησίας έπαιξε σημαντικό ρόλο στην αντιμετώπιση των εχθρών. Όταν το 953 μ.Χ. εκοιμήθη, η ανακήρυξή του σε Άγιο και προστάτη του νησιού και του Φρουρίου… φανερώνει τις δύσκολες συνθήκες που αντιμετώπισε η Κέρκυρα την εποχή αυτή.
Η ιστορία και η παράδοση έχει διασώσει (μέχρι τις ημέρες μας) τη σωτήρια παρέμβαση του Αγίου Αρσενίου κατά την πολιορκία του 933.
Οι Κερκυραίοι αγαπούσαν τον Άγιο Aρσένιο ιδιαιτέρως… και παρ’ όλο που ήταν μητροπολίτης, τον τιμούσαν σαν «Στρατιωτικό» άγιο – προστάτη τους.
Η παλιά λατρεία του αγίου Αρσενίου… «ατόνησε» μόνο όταν έφτασε στο Νησί το σκήνωμα του Αγίου Σπυριδώνα… αλλά δεν ξεχάστηκε ποτέ.
Στο χωριό Σταυρός υπάρχει η εκκλησία του Αγίου Αρσενίου στα Μακράτα.
O ιστορικός Χαρίλαος Κόλλας και ο ερευνητής Δημήτριος Καπάδοχος έψαξαν, βρήκαν, μελέτησαν και ανέδειξαν έγραφα από το Iστορικό Αρχείο της Κέρκυρας.
Ο Δημήτριος Καπάδοχος βρήκε έγραφα από το ο 1753, όπου αναφέρετε ότι… (ανάμεσα και σε άλλες εκκλησίες στο χωριό του Σταυρού) …στα Μακράτα, υπάρχει η Μονή του αγίου Αρσενίου, της γενεάς Μακρή… με τότε Εφημέριο τον παπά Πέτρο Δαφνή»
Αυτά από τη καταγραφή των Ιερών Μονών του Νησιού που έγινε από τον τότε Πρωτόπαπα Βούλγαρη… κατά παραγγελία βέβαια των Bενετών, το 1753.
O Χαρίλαος Κόλλας αναφέρει μία ακόμα παλιότερη καταγραφή του Αγίου Aρσενίου, που μας πηγαίνει πίσω στο 1587…
Ας σημειωθεί ότι η χρονολογία που αναφέρονται (από το Νοτάριο Τοξιότη Εμμανουήλ), δεν είναι κτητορική, αλλά τότε που συντάχτηκαν συγκεκριμένες συμβολαιογραφικές πράξεις! H εκκλησία σημαίνει ότι προ υπήρχε (δεκάδες, ίσος και εκατοντάδες χρόνια πριν!).
Tοπιογραφία. Η εκκλησία του Aγίου Αρσενίου, δεσπόζει σε ύψωμα πάνω από το στρατηγικό πέρασμα πέρασμα που σήμερα ονομάζετε «του Κογιοβίνα». Αυτό το πέρασμα ήταν ιδιαιτέρως σημαντικό… γιατί έλεγχε το δρόμο που οδηγούσε από τη Νότια Κέρκυρα προς την Πόλη… αλλά και γιατί (αργότερα) προστάτευε και τις πλούσιες υδάτινες πυγές… που βρίσκονται ανάμεσα στα Λουκάτα και τις Μπενίτσες.
Το παλιό χωριό των «Αγίων Δέκα»… τα παλιά» «Λουκάτα», ο λόφος της Αγίας Tριάδας και το βουνό του Σταυρού ήταν φυσικές οχυρές θέσεις που έκλειναν το δρόμο σε κάθε «κολίγα» – δραπέτη – φυγά από τα Βαηλίκια του Νότου, αλλά και σε κάθε επίδοξο εισβολέα που θα προσπαθούσε να βρει πρόσβαση (από το Νότο) προς την Πόλη της Κέρκυρας…
Φυσικά το πέρασμα Κογιεβίνα ήταν πολύ στρατηγική θέση γιατί ήταν βατό και προσιτό για να περάσουν κάρα, άμαξες, κανόνια και πεζοί. Εκεί λοιπόν, θα πρέπει να υπήρχε ισχυρή Στρατιωτική φρουρά… και φυσικά δε θα μπορούσε να μην υπάρχει και εκκλησία αφιερωμένη στον τότε άγιο προστάτη του φρουρίου της Κέρκυρας!
Λαογραφικά το όνομα του αγίου Αρσενίου συνδέετε με τα «αρσενικά» παιδιά και κατ’επέκταση με την ανδροπρέπεια και και τη γενναιότητα.
Άντε και του χρόνου.
PSMavro / Stavriotis
Ευχαριστούμε εκ των προτέρων για την προβολή του χωριού μας.
Eλεύθερο προς δημοσίευση ανάρτηση ή αποστολή.
Eπισκεφτείτε τις παρακάτω διευθύνσεις, για περισσότερες FOTO…
«Tartini’s Dream» by Louis-Léopold Boilly (1761-1845)
Ένα Ελληνορθόδοξο ντοκιμαντέρ του 1990 από τον Ανδρέα Ζούμαν, frontman κάποτε του συγκροτήματος AXATAK. Ο Αντρέας, ομογενής από την Αυστραλία, έφυγε από τη ζωή πρόωρα το 1993 μετά από μάχη με τον καρκίνο. Πως του γύρισε έτσι από γκλαμ μεταλάς σε φανατικό Χριστιανό; Συμβαίνει και στις καλύτερες οικογένειες. Έχει πάντως ενδιαφέρον το ντοκιμαντέρ για την cult-ίλα αλλά και σαν υπενθύμιση κάποιων διαχρονικών απόψεων της εκκλησίας περί μουσικής και όχι μόνο. Το ζουμί της βιντεοκασέτας είναι ότι ο Σατανάς χρησιμοποιεί τη μουσική ως όπλο για να καταστρέψει την ανθρωπότητα, αλλά δεν μένει μόνο στη rock, τους ρυθμούς της οποίας έφεραν οι σατανιασμένοι σκλάβοι από την Αφρική, μαζί με τις αλυσίδες τους… Μέχρι και στον Πάριο φτάνει (είσαι Θεός ήλιος καλοκαιρινός κλπ). Κάποιοι θα γελάσετε, κάποιοι θα φρικάρετε, αξίζει πάντως να το δείτε. Εγώ, σαν cult-ακιας, το είδα ολόκληρο αρκετές φορές και δεν έπαθα ακόμα κάτι.
Kολοχαρτον: από τις Εκδόσεις Το Κόλο 